Wednesday, August 31, 2016

Bhagavadgita 6-8, श्रीमद्भगवद्गीता ६-८

श्लोकः
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः।
युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्टाश्मकाञ्चनः।।६-८।।

सन्धि विग्रहः
ज्ञान-विज्ञान-तृप्त-आत्मा कूटस्थः विजित-इन्द्रियः।
युक्तः इति उच्यते योगी सम-लोष्ट-अश्म-काञ्चनः।।६-८।।

श्लोकार्थः
ज्ञान-विज्ञान-तृप्त-आत्मा कूटस्थः विजित-इन्द्नियः
सम-लोष्ट-अश्म-काञ्चनः योगी युक्तः इति उच्यते।

शब्दार्थः
6.8 ज्ञान=by acquired knowledge विज्ञान=and realized knowledge तृप्त=satisfied आत्मा=a living entity कूटस्थः=spiritually situated विजित-इन्द्रियः=sensually controlled युक्तः=conmpetent for self-realization इति=thus उच्यते=is said योगी=a mystic सम=equipped लोष्ट=pebbles अश्म=stone काञ्चनः=gold.

Meaning

6.8: The yogi, whose soul is changeless and satisfied with knowledge and wisdom (Jnāna and Vijnāna), who has controlled his sense organs, and to whom lump of earth, stone and gold are the same, is well integrated.

Tuesday, August 30, 2016

Bhagavadgita 6-7, श्रीमद्भगवद्गीता ६-७

श्लोकः
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः।
शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः।।६-७।।

सन्धि विग्रहः
जित-आत्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः।
शीत-उष्ण-सुख-दुःखेषु तथा मान-अपमानयोः।।६-७।।

श्लोकार्थः
जित-आत्मनः प्रशान्तस्य परम-आत्मा शीत-उष्ण-सुख-दुःखेषु
तथा मान-अपमानयोः समाहितः (भवति)।

शब्दार्थः
6.7 जित-आत्मनः=of one who has conquered his mind प्रशान्तस्य=who has attained tranquility by such control over the mind परमात्मा=the Supersoul समाहितः=approached completely शीत=in cold उष्ण=heat सुख=happiness दुःखेषु=and distress तथा=also मान=in honor अपमानयोः=and dishonor

Meaning
6.7: He, who maintains tranquillity, who conquered his lower self, and who is serene in heat and cold, pleasure and pain, honor and dishonor, unites with (communes) the Supreme Atman.

Monday, August 29, 2016

Bhagavadgita 6-6, श्रीमद्भगवद्गीता ६-६

श्लोकः
बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत्।।६-६।।

सन्धि विग्रहः
बन्धुः आत्मा आत्मनः तस्य येन आत्मा एव आत्मना जितः।
अनात्मनः तु शत्रुत्वे वर्तेत आत्मा एव शत्रुवत्।।६-६।।

श्लोकार्थः
येन आत्मना एव आत्मा जितः, तस्य आत्मनः बन्धुः आत्मा,
अनात्मनः तु शत्रुत्वे आत्मा एव शत्रुवत् वर्तेत।

शब्दार्थः
6.6 बन्धुः=friend आत्मा=the mind आत्मनः=of the living entity तस्य=of him येन=by whom आत्मा=the mind एव=certainly आत्मना=by the living entity जितः=conquered अनात्मनः=of one who has failed to control the mind तु=but शत्रुत्वे=because of the enmity वर्तेत=remains आत्मा=the very mind एव=certainly शत्रुवत्=as an enemy

Meaning
6.6 For one who has conquered his very self by the self, his self is the friend of the self. For one who has not conquered his self, his very self exhibits hostility like an enemy.